На профілі з’явіўся допіс, у якім аўтар адзначае:
“Некаторыя так нас пераконвалі, што ніякая украінізацыя нам не пагражае… Тым часам усё часцей чуваць пра пратэсты настаўнікаў і бацькоў, якія (…) патрабуюць змяншыць колькасць тых вучняў (украінцаў), бо проста не спраўляюцца з імі”.
Таксама прыводзіцца прыклад адной школы, дзе, паводле паведамленняў:
“У класе дзіцяці маёй знаёмай толькі двое палякаў, а астатнія — украінцы, аказваецца, што гэта новы стандарт. Цікава, ці гэтыя ўкраінскія дзеці будуць паланізавацца, ці польскія дзеці будуць украінізавацца?”.Кароткі аналіз
• У інтэрнэце з’яўляліся паведамленні, што прысутнасць вучняў з Украіны ў польскіх школах можа прыводзіць да “украінізацыі” ў кантэксце моўнай і культурнай перавагі.
• Аднак аналіз даных паказвае, што такія сцвярджэнні абапіраюцца пераважна на асобныя выпадкі і не адлюстроўваюць агульнанацыянальнай сітуацыі.
Факты і даныя
Маштаб прытоку вучняў з Украіны
Паводле дакладу Цэнтра грамадзянскай адукацыі (CEO) і IRC, ва ўсёй сістэме адукацыі (дзіцячыя сады, школы, школы для дарослых) іншаземцы складаюць 5,3% усіх вучняў, што адпавядае прыблізна 353 тыс. асоб, з якіх 295,5 тыс. — украінцы. Акрамя таго, доля школ, у якіх навучаюцца іншаземцы, складае толькі 67%.
Крыніца: https://ceo.org.pl/uczniowie-cudzoziemcy-w-polskich-szkolach-w-roku-szkolnym-2024-2025-nowy-raport-ceo-i-irc/
Прыклад: Пачатковая школа №1 у Седльцах
У медыя з’явілася інфармацыя, што ў некаторых класах гэтай школы “палоўка вучняў — украінскія дзеці”.
Крыніца: https://tygodniksiedlecki.com/artykul/siedlce-rodzice-chca-n1627844
Насамрэч у школе цяпер навучаецца 65 вучняў з Украіны, што складае каля 1/7 ад агульнай колькасці вучняў.
Крыніца: тое самае (гл. вышэй).
Прычына высокай долі вучняў з Украіны ў асобных класах — тэрытарыяльнае размеркаванне, гэта значыць размеркаванне вучняў па канкрэтных школах у залежнасці ад месца пражывання.
У выпадку Седльцаў побач з Першай школай знаходзіцца дом для ўкраінскіх уцекачоў, што тлумачыць лакальную канцэнтрацыю вучняў.
Крыніца: https://www.rdc.pl/aktualnosci/siedlce/szkola-podstawowa-nr-1-w-siedlcach-ukraincy-w-klasach-petycja-rady-rodzicow_LA6iA3O8Tq2O2IjZvLUD
Ці можна гаварыць пра “украінізацыю” ў значэнні моўнай або культурнай перавагі?
Даныя паказваюць, што прысутнасць вучняў з Украіны ў польскіх школах значная і сталая — даклад CEO/UNICEF адзначае, што польская школа стала “шматкультурнай і такой застанецца”.
Крыніца: https://ceo.org.pl/wp-content/uploads/2024/10/Ukrainscy-uczniowie-w-polskiej-szkole_raport-CEO_UNICEF_PL.pdf
Аднак сцвярджэнні кшталту “толькі двое палякаў у класе, астатнія — украінцы” як новы стандарт патрабуюць праверкі ў шырэйшым кантэксце.
Даныя выразна паказваюць, што хаця ў асобных школах бываюць класы, дзе вучні з Украіны складаюць значную частку, гэта не з’яўляецца распаўсюджаным з’явай у польскай адукацыйнай сістэме.
Інтэграцыя і паводзіны вучняў
Паведамленні пра канфлікты або нібыта агрэсіўныя паводзіны вучняў з’яўляюцца звычайна рэдкімі выпадкамі.
Даследаванні CEO/UNICEF падкрэсліваюць, што працэс інтэграцыі працягваецца, а частка школ актыўна падтрымлівае вучняў у іх досведзе міграцыі.
Крыніца: https://ceo.org.pl/wp-content/uploads/2024/10/Ukrainscy-uczniowie-w-polskiej-szkole_raport-CEO_UNICEF_PL.pdf
ВынікПрысутнасць вучняў з Украіны ў польскіх школах заўважная і сталая, што садзейнічае большай культурнай разнастайнасці ў навучальных установах.
Хаця моўны бар’ер можа ствараць цяжкасці, яны закранаюць пераважна асобныя класы і патрабуюць сістэмнай падтрымкі, а не абмежавання прыёму новых вучняў.
Сцвярджэнні пра шырокую “украінізацыю” польскіх школ, то бок пра нібыта моўную або культурную перавагу, не пацвярджаюцца на агульнанацыянальным узроўні.
Прыклады, прыведзеныя ў медыя, як у допісе, датычаць асобных школ і не адлюстроўваюць агульную адукацыйную сітуацыю ў Польшчы.
